लेह – लडाखला राज्याचा दर्जा दिला जावा यासाठी लेह शहरात सिंगे नामग्याल चौकापासून ते लेह पोलो मैदानापर्यंत शेकडो स्थानिक रहिवाशांनी मोर्चा काढला, तर दुसरीकडे कारगिल शहरात निदर्शकांनी एका रॅलीचे आयोजन केले होते .
या मोर्चात शेकडो स्थानिक सहभागी झाले होते; कार्यकर्ते सोनम वांगचुक यांची तुरुंगातून सुटका झाली असतानाच ही आंदोलने पार पडली; KDA आणि LAB या संघटनांनी १६ मार्च रोजी लडाखमध्ये बंदची हाक दिली होती.
सोमवारी (१६ मार्च २०२६) लडाखमध्ये निदर्शने आणि मोर्चे काढण्यात आले. गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये हिंसाचार भडकल्यानंतरची ही पहिलीच वेळ होती, जेव्हा ‘कारगिल डेमोक्रॅटिक अलायन्स’ (KDA) आणि ‘लेह ॲपेक्स बॉडी’ (LAB) या सामाजिक-राजकीय गटांच्या आवाहनावरून, राज्याचा दर्जा (Statehood) आणि संविधानाच्या ‘सहाव्या अनुसूची’मध्ये (Sixth Schedule) समावेश करण्याच्या मागणीसाठी हे आंदोलन करण्यात आले.लेह शहरात शेकडो स्थानिक रहिवाशांनी ‘सिंगे नामग्याल चौक’ ते ‘लेह पोलो ग्राउंड’पर्यंत मोर्चा काढला. कारगिलमध्येही आंदोलकांनी शहरात एक रॅली काढली, ज्यामध्ये शेकडो स्थानिक नागरिक सहभागी झाले होते. KDA आणि LAB यांनी १६ मार्च रोजी लडाखमध्ये ‘बंद’चे (शटडाऊनचे) आवाहन केले होते. आंदोलकांच्या हातात फलक होते आणि ते राज्याचा दर्जा तसेच सहाव्या अनुसूचीच्या समर्थनार्थ घोषणा देत होते. सध्याचा ‘केंद्रशासित प्रदेशाचा’ (Union Territory) दर्जा या प्रदेशाला अमान्य असल्याचे दर्शवणाऱ्या घोषणा त्यांनी दिल्या. जम्मू आणि काश्मीर या तत्कालीन राज्याच्या काश्मीर विभागातून वेगळा करून, लडाखची निर्मिती २०१९ मध्ये एक केंद्रशासित प्रदेश म्हणून करण्यात आली होती.”गेली सहा वर्षे, लडाखमधील जनता लोकशाही प्रतिनिधित्व आणि घटनात्मक संरक्षणापासून वंचित राहिली आहे. न्याय, हक्क आणि लोकशाहीची पुनर्स्थापना यांसाठी या पर्वतीय प्रदेशातून उठणारे आवाज आता अधिकच बुलंद होत आहेत. आमचे कार्यकर्ते सोनम वांगचुक यांची सुटका झाली असली, तरी आमच्या कायदेशीर हक्कांसाठीचा आमचा लढा अविरत सुरूच राहील. तसेच, डेल्डन नामग्याल आणि स्मन्ला दोर्जे यांचीही सुटका करण्यात यावी, अशी मागणी आम्ही करत आहोत,” असे KDA चे सदस्य सज्जाद कारगिली यांनी सांगितले.लेहमध्ये, आंदोलकांनी सप्टेंबरमधील निदर्शनांदरम्यान ज्यांचा मृत्यू झाला होता, त्या मृतांचेही स्मरण केले. २४ सप्टेंबर २०२५ रोजी झालेल्या निदर्शनांमध्ये चार नागरिक ठार झाले होते, तर सुमारे ९० जण जखमी झाले होते. या घटनेनंतर, २६ सप्टेंबर रोजी हवामान-कार्यकर्ते सोनम वांगचुक यांना ‘राष्ट्रीय सुरक्षा कायद्या’खाली (NSA) अटक करण्यात आली होती. लेह शहराला अनेकदा संचारबंदीचा (curfew) आणि इंटरनेट सेवा खंडित होण्याच्या (internet outage) परिस्थितीचा सामना करावा लागला होता.”श्री. वांगचुक यांच्यावरील स्थानबद्धतेचा (detention) आदेश रद्द करण्याचा निर्णय हा लडाखचा एक मोठा विजय असून, यामुळे त्या समाजाचा सन्मान पुन्हा प्रस्थापित झाला आहे; ज्या समाजाला अशा प्रकारच्या आरोपांचे लक्ष्य बनवून अन्यायकारक वागणूक दिली गेली होती. स्थानबद्धतेचा आदेश रद्द होणे ही जरी एक महत्त्वपूर्ण उपलब्धी असली, तरी या आंदोलनाच्या व्यापक मागण्या अद्यापही प्रलंबितच आहेत. आमची ही साखळी निदर्शने (relay protests) पूर्णपणे अहिंसक मार्गाने आणि पूर्ण निष्ठेने पार पाडली जात आहेत,” असे LAB चे अध्यक्ष दोर्जे लाक्रूक यांनी नमूद केले.
