पहलगाम – गतवर्षी 22 एप्रिल 2025 रोजी झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर भीतीच्या सावटाखाली असलेले पहलगाम हे काश्मीरमधील निसर्गरम्य पर्यटन स्थळ सुरक्षेतील वाढ आणि स्थानिकांचे सहकार्य याव्दारे सावरण्याचा प्रयत्न करीत आहे. पहलगाम पर्यटकांच्या गर्दीने पुन्हा गजबजू लागले आहे.
काश्मीरच्या मध्यभागी असलेले, पहलगामचे नयनरम्य सौंदर्य अखेरीस अनिश्चिततेच्या सावलीतून बाहेर पडत आहे. गेल्या एप्रिलमध्ये झालेल्या क्रूर दहशतवादी हल्ल्यानंतर, ही दरी यशस्वीपणे आपली नवी ओळख निर्माण करत आहे. आज, प्रवासी या निसर्गरम्य कुरणांमध्ये परतल्यामुळे स्थानिक ठिकाणे पुन्हा एकदा गजबजली आहेत.
गेल्या वर्षी २२ एप्रिल रोजी झालेल्या एका दुःखद घटनेनंतर पहलगामच्या सौंदर्यावर काही काळासाठी भीतीची छाया पसरली होती. लष्कर-ए-तैयबाच्या दहशतवाद्यांनी या भागाला लक्ष्य करून २६ पर्यटकांची हत्या केली आणि स्थानिक पर्यटन उद्योग अचानक ठप्प झाला. अनेक महिने, एकेकाळी गजबजलेली बेताब व्हॅली ओसाड दिसत होती, जिथे पर्यटकांच्या नेहमीच्या गर्दीऐवजी शांतता पसरली होती.
तथापि, परिस्थिती स्थिर झाल्यामुळे, ही दरी पुन्हा आपली ऊर्जा मिळवत आहे. “काश्मीर खरोखरच पृथ्वीवरील स्वर्ग आहे,” असे दिल्लीहून आलेल्या उर्वशी नावाच्या पर्यटकाने सांगितले. “प्रत्येकाने वर्षातून किमान एकदा तरी या दरीला भेट दिली पाहिजे.” तिच्या या मताशी अनेक जण सहमत आहेत, ज्यांनी सुधारलेली सुरक्षा आणि या प्रदेशातील प्रसिद्ध पाहुणचारामुळे परत येण्याचा निर्णय घेतला आहे.
लखनौचे पर्यटक राजेश कुमार यांनी सध्याच्या सुरक्षा उपायांवर विश्वास व्यक्त केला. “आमचा आमच्या सुरक्षा दलांवर पूर्ण विश्वास होता,” असे ते म्हणाले आणि त्यांनी स्थानिकांच्या उबदार स्वागताची प्रशंसा केली. “येथील पाहुणचार अतुलनीय आहे. जेव्हा येथील लोक आणि सुरक्षा दल आमच्यासोबत आहेत, तेव्हा कोणताही शत्रू आम्हाला घाबरवू शकत नाही.”
पर्यटकांच्या परतण्यामुळे रहिवासी आणि व्यावसायिकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. “ते आमचा गुलदस्ता (फुलांचा गुच्छ) आणि आमच्या उपजीविकेचे मुख्य स्रोत आहेत,” असे अब्दुल रहमान नावाच्या स्थानिक दुकानदाराने सांगितले. मोहम्मद अयुब, आणखी एका रहिवाशाने सांगितले की, पर्यटकांच्या उपस्थितीमुळे “हिवाळ्याच्या महिन्यांमध्ये पुन्हा वसंत ऋतू परत आला आहे,” ज्यामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेला एक महत्त्वपूर्ण चालना मिळाली आहे.
या पुनरुज्जीवनाचे पुरावे सर्वत्र दिसत आहेत. बेताब व्हॅलीमध्ये, पर्यटक छायाचित्रांसाठी पारंपरिक काश्मिरी पोशाख परिधान करताना दिसतात आणि त्यांच्या सहलीच्या आठवणी टिपत आहेत. आपल्या कुटुंबासोबत मिझोरामहून आलेल्या बीना यांनी सांगितले की, या अनुभवाने त्यांच्या मनावर एक कायमची छाप सोडली आहे. दरम्यान, लिद्दर नदीवर कुटुंबे पाण्याचा आनंद घेताना दिसत आहेत, तर सुरक्षेची खात्री करण्यासाठी सुरक्षा कर्मचारी पार्श्वभूमीवर सतर्क आहेत.
स्थानिक घोडेवाला चालक इश्तियाक अहमद यांनी नमूद केले की, अनेक महिने या परिसरात कोणीही दिसत नव्हते. आता पुन्हा हास्य परत आले आहे. पर्यटक मीना शर्मा यांनी सांगितले, “आम्ही येथील सुरक्षा व्यवस्था पाहिली आहे आणि आम्हाला सुरक्षित वाटत आहे. पहलगाम खूपच सुंदर आहे.”
हिवाळ्याचा हंगाम सुरू असताना, झाहिद अहमद यांच्यासारखे स्थानिक मार्गदर्शक ही सामान्य परिस्थिती अशीच टिकून राहील अशी आशा बाळगून आहेत. पहलगामच्या लोकांसाठी, गजबजलेल्या रस्त्यांचे आणि गर्दीने भरलेल्या नदीकाठांचे दृश्य केवळ व्यवसायापुरते मर्यादित नाही – हे एक संकेत आहे की या खोऱ्यात पुन्हा एकदा शांतता रुजत आहे.
