सात भाषात साहित्य पुरस्कार : स्टालीन
चेन्नई – केंद्र सरकारने साहित्य अकादमी पुरस्काराच्या संदर्भात राजकीय हस्तक्षेप केल्याने तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री एम.के. स्टालिन यांनी रविवारी तमिळ, बंगाली आणि मराठीसह सात भाषांमध्ये वार्षिक साहित्य पुरस्कारांची घोषणा केली . प्रत्येकी पाच लाख रुपये आणि मानपत्र असे या पुरस्काराचे स्वरूप असेल .
तामिळनाडू सरकारच्या वतीने दिला जाणारा या पुरस्कारासोबत ५ लाख रुपयांचे रोख पारितोषिक असेल, असे त्यांनी सांगितले आणि पुढे म्हणाले की, या पुरस्काराचे नाव “सेम्मोज्ही इलक्किया विरुधू (अभिजात भाषा साहित्य पुरस्कार)” असे ठेवण्यात आले आहे.
पहिल्या टप्प्यात, तामिळ, तेलगू, कन्नड, मल्याळम, ओडिया, बंगाली आणि मराठी या भाषांमधील सर्वोत्कृष्ट कृतींसाठी पुरस्कार दिले जातील. चेन्नई आंतरराष्ट्रीय पुस्तक मेळा (CIBF-2026) च्या समारोप समारंभात आपल्या भाषणात मुख्यमंत्री म्हणाले की, साहित्य अकादमी पुरस्कारांची घोषणा अलीकडेच रद्द करण्यात आली होती आणि ही बाब निराशाजनक होती.
केंद्रीय संस्कृती मंत्रालयाच्या हस्तक्षेपामुळे असे घडले, असा आरोप त्यांनी केला. पुरस्कारांबाबतच्या अनिश्चिततेवर जोर देत ते म्हणाले की, “कला आणि साहित्य पुरस्कारांमध्येही राजकीय हस्तक्षेप धोकादायक आहे.”
साहित्य अकादमी पुरस्कार केंद्राकडून रद्द
भारत सरकारची साहित्य अकादमी ही संस्था दरवर्षी २४ भाषांमध्ये आपले पुरस्कार जाहीर करते. सर्व भाषांच्या निवड समित्यांनी २०२५ सालासाठीच्या पुरस्कार विजेत्यांची निवड अंतिम केली होती आणि १८ डिसेंबर २०२५ रोजी एका पत्रकार परिषदेत ते जाहीर केले जाणार होते.
तथापि, केंद्रीय संस्कृती मंत्रालयाच्या एका परिपत्रकामुळे, घोषणा सुरू होण्याच्या काही मिनिटे आधीच ती रद्द करण्यात आली.
त्या परिपत्रकात मंत्रालयाने चार स्वायत्त संस्था – नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा, संगीत नाटक अकादमी, ललित कला अकादमी आणि साहित्य अकादमी – यांच्यासोबत स्वाक्षरी केलेल्या सामंजस्य कराराचा (एमओयू) उल्लेख होता आणि त्यात म्हटले होते की, मंत्रालयाच्या सल्ल्याने पुरस्कारांच्या पुनर्रचनेची प्रक्रिया हाती घेणे आवश्यक आहे.
“…जोपर्यंत पुनर्रचनेची प्रक्रिया मंत्रालयाकडून योग्यरित्या मंजूर होत नाही, तोपर्यंत मंत्रालयाच्या पूर्वपरवानगीशिवाय पुरस्कार जाहीर करण्याची कोणतीही प्रक्रिया हाती घेतली जाणार नाही,” असे त्या परिपत्रकात म्हटले होते. केंद्र सरकारची ही भूमिका म्हणजे साहित्य क्षेत्रात राजकीय हस्तक्षेप असल्याची टीका तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री स्टालीन यांनी केली . त्यानंतर त्यांनी सात भारतीय भाषांमध्ये साहित्य पुरस्कार सुरू करत असल्याची घोषणा केली
साहित्यिकांकडून स्वागत
साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते लेखक इमायम यांनी सात भारतीय भाषांमधील उत्कृष्ट साहित्यकृतींसाठी दरवर्षी दिला जाणारा ‘सेम्मोज्ही साहित्य पुरस्कार’ सुरू केल्याबद्दल तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री एम.के. स्टॅलिन यांचे आभार मानले आहेत.
८ जानेवारी रोजी, श्री. इमायम यांनी मुख्यमंत्र्यांना पत्र लिहून राष्ट्रीय स्तरावरील लेखकांना सन्मानित करण्यासाठी ज्ञानपीठ पुरस्कारासारखाच एक पुरस्कार सुरू करण्याची विनंती केली होती. त्यांनी सुचवले होते की, या पुरस्काराला ‘तमिळ पीठम’ असे नाव द्यावे किंवा श्री. स्टॅलिन यांना पसंत असलेले नाव द्यावे. “ही काळाची गरज आहे आणि केवळ मुख्यमंत्रीच हे कार्य पूर्ण करू शकतात,” असे त्यांनी म्हटले होते.
तामिळनाडू प्रोग्रेसिव्ह रायटर्स अँड आर्टिस्ट्स असोसिएशननेही मुख्यमंत्र्यांना हा पुरस्कार सुरू करण्याची विनंती केली होती, कारण केंद्र सरकारने २०२५ सालचा साहित्य अकादमी पुरस्कार रोखून धरला होता. रविवारी, श्री. स्टॅलिन यांनी तमिळ, मल्याळम, तेलगू, कन्नड, ओडिया, मराठी आणि बंगाली या भाषांमधील साहित्यकृतींसाठी दरवर्षी दिला जाणारा आणि ५ लाख रुपयांचे रोख पारितोषिक असलेला हा पुरस्कार सुरू करण्याची घोषणा केली.
