नदी दिल्ली – अंमलबजावणी संचालनालयाने (ईडी) सोमवारी न्यूज पोर्टल न्यूजक्लिक आणि त्याचे संस्थापक प्रबीर पुरकायस्थ यांना परकीय निधी नियमांचे उल्लंघन केल्याबद्दल परकीय चलन व्यवस्थापन कायदा (फेमा) अंतर्गत १८४ कोटी रुपयांचा दंड ठोठावला आहे, असे एजन्सीने म्हटले आहे.
१८४ कोटी रुपयांपैकी, न्यूजक्लिकला १२० कोटी रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला, तर पुरकायस्थ यांना ६४ कोटी रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला.
न्यूजक्लिक आणि त्याच्या संस्थापकाची ईडी, केंद्रीय अन्वेषण विभाग (सीबीआय), दिल्ली पोलिस आणि आयकर (आयटी) विभागासह अनेक एजन्सींकडून चौकशी सुरू आहे, ज्यात कथित राष्ट्रविरोधी कारवायांपासून ते मनी लाँडरिंग आणि फॉरेन कॉन्ट्रिब्युशन रेग्युलेशन अॅक्ट (एफसीआरए) चे उल्लंघन यांचा समावेश आहे.दिल्ली पोलिसांनी ऑक्टोबर २०२३ मध्ये पुरकायस्थ यांना अटक केली. तो सध्या जामिनावर आहे.ईडीने सोमवारी एका निवेदनात म्हटले आहे की फेमा अंतर्गत निर्णय देणाऱ्या अधिकाऱ्यांनी “परदेशी थेट गुंतवणूक आणि परकीय आवक रेमिटन्सशी संबंधित परकीय चलन कायद्याच्या उल्लंघनाशी संबंधित मेसर्स पीपीके न्यूजक्लिक स्टुडिओ प्रायव्हेट लिमिटेडच्या प्रकरणात निर्णय प्रक्रियेत एक आदेश पारित केला आहे
“नोटिसांच्या नोंदी, पुरावे आणि सादरीकरणाच्या तपशीलवार तपासणीनंतर, निर्णय देणाऱ्या अधिकाऱ्यांनी असा निष्कर्ष काढला की २०१८-१९ या आर्थिक वर्षात कायदेशीर फाइलिंगमध्ये व्यवसाय क्रियाकलापांचे स्वरूप चुकीचे सादर करून अंदाजे ९.५९ कोटी रुपयांची परकीय थेट गुंतवणूक (एफडीआय) प्राप्त झाली, ज्यामुळे फेमा अंतर्गत निर्धारित क्षेत्रीय अटी आणि प्रवेश मार्ग आवश्यकतांना मागे टाकले गेले”.न्यूजक्लिकविरुद्धच्या चौकशीचा एक भाग म्हणून, ईडीने सध्या शांघायमध्ये राहणारे अमेरिकन अब्जाधीश नेव्हिल रॉय सिंघम यांना समन्स बजावले, परंतु त्यांच्याकडून कधीही उत्तर मिळाले नाही, असे नाव न सांगण्याची विनंती करणाऱ्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
त्याचप्रमाणे, ईडीच्या निवेदनात म्हटले आहे की, “विषय २०१८-१९ ते २०२३-२४ दरम्यान सेवा निर्यातीसाठी मिळालेले ८२.६३ कोटी रुपयांचे परकीय आवक रेमिटन्स, निर्यातीचे चुकीचे वर्गीकरण आणि सॉफ्टेक्स फॉर्म सादर करण्यासह अनिवार्य अहवाल आवश्यकतांचे पालन करण्यात अयशस्वी झाल्यामुळे फेमा तरतुदींचे उल्लंघन करत असल्याचे आढळून आले”.“हे व्यवहार जाणूनबुजून अशा प्रकारे रचले गेले होते की ज्यामुळे परकीय चलन नियामक चौकटीच्या उद्दिष्टांना धक्का बसला. कंपनीचे संचालक प्रबीर पुरकायष्ट हे संबंधित वेळी व्यवसायाचे प्रभारी आणि जबाबदार असल्याचे आढळून आले आणि म्हणूनच त्यांना फेमाच्या कलम ४२ अंतर्गत जबाबदार धरण्यात आले,” असे ईडीच्या निवेदनात म्हटले आहे.एजन्सीने म्हटले आहे की, “हे उल्लंघन गंभीर, जाणीवपूर्वक आणि पद्धतशीर स्वरूपाचे होते, ज्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात परकीय चलन व्यवहार आणि नियामक अधिकाऱ्यांना दिलेल्या वैधानिक घोषणांचे उल्लंघन यांचा समावेश होता”.म्हणून, फेमाच्या कलम १३(१) अंतर्गत अधिकारांचा वापर करून, पीपीके न्यूजक्लिक स्टुडिओ प्रायव्हेट लिमिटेडवर १२० कोटी रुपयांचा दंड आकारण्यात आला.
लिमिटेड आणि प्रबीर पुरकायस्थ यांच्यावर ₹६४ कोटी दंड आकारण्यात आला आहे, असे त्यात म्हटले आहे.एचटीने न्यूजक्लिक आणि पुरकायस्थ यांच्या कायदेशीर टीमशी टिप्पणीसाठी संपर्क साधला आहे.फेमा, १९९९, हा एक नागरी कायदा आहे जो बाह्य व्यापार आणि देयकांना सुलभ करण्यासाठी आणि भारतातील परकीय चलन बाजाराच्या सुव्यवस्थित विकास आणि देखभालीला प्रोत्साहन देण्यासाठी लागू करण्यात आला आहे.रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (आरबीआय) ही भारतातील परकीय चलनाची एकमेव नियामक आहे, तर ईडीला कायद्याची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. केंद्रीय एजन्सी तपास सुरू करते आणि फेमा अंतर्गत तरतुदींचे उल्लंघन केल्याचे आढळून आल्यास कारणे दाखवा नोटीस (एससीएन) जारी करते. या एससीएनमुळे, निर्णयानंतर, दंड आकारला जातो तसेच संबंधित चलन किंवा मालमत्ता जप्त केली जाते.
