ओस्लो (नॉर्वे ) – नोबेल पुरस्कार समितीने यावर्षीच्या शांतता पुरस्कारासाठी भारतीय वंशाच्या नवी पिल्ले यांची निवड केली आहे .
गाझामध्ये इस्रायलने नरसंहार (genocide) केल्याचा निष्कर्ष काढणाऱ्या संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) आयोगाचे अध्यक्षपद भूषवणाऱ्या, दक्षिण आफ्रिकेच्या आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार प्रमुख राहिलेल्या नवी पिल्ले यांना नोबेल शांतता पुरस्कार जाहीर करण्यात आला आहे.
नॉर्वेजियन नोबेल समितीने म्हटले आहे की, आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात (ICJ) न्यायाधीश म्हणून कार्यरत असलेल्या पिल्ले यांनी “कायदेशीर उपाययोजनांद्वारे युद्ध आणि हिंसाचाराच्या घटना रोखण्यास मदत होऊ शकते, हे दाखवून दिले आहे”.
नवनेथेम “नवी” पिल्ले यांचा जन्म 23 सप्टेंबर 1941 रोजी क्लेअरवुड, डर्बन, दक्षिण आफ्रिका येथे झाला. त्या भारतीय-तमिळ वंशाच्या कुटुंबात जन्मल्या. त्यांचे बालपण दक्षिण आफ्रिकेतील वर्णभेदाच्या म्हणजेच Apartheidच्या काळात गेले. त्या काळात कृष्णवर्णीय आणि भारतीय वंशाच्या लोकांना संस्थात्मक भेदभावाला सामोरे जावे लागत होते.
गरिबी आणि सामाजिक भेदभावाच्या परिस्थितीत वाढलेल्या पिल्ले यांनी शिक्षणाला आपल्या आयुष्यातील परिवर्तनाचे साधन बनवले.
“सार्वत्रिक कायदेशीर तत्त्वांशी असलेली निष्ठा आणि ठाम नैतिक भूमिका ही नवी पिल्ले यांच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीची वैशिष्ट्ये राहिली आहेत,” असे नोबेल समितीने नमूद केले. यात त्यांनी दक्षिण आफ्रिकेतील वर्णभेदाच्या राजवटीत नेल्सन मंडेला यांचा बचाव करण्यासाठी केलेले सुरुवातीचे कार्य, आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायाधिकरणातील (international criminal tribunal) सेवा, संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार उच्चायुक्तपदावरील कार्यकाळ आणि पॅलेस्टिनी भूभागावरील संयुक्त राष्ट्रांच्या स्वतंत्र आंतरराष्ट्रीय चौकशी आयोगाचे अध्यक्षपद यांसारख्या त्यांच्या महत्त्वपूर्ण भूमिकांचा उल्लेख केला.
या आयोगाने गेल्या वर्षी असा निष्कर्ष काढला होता की, इस्रायलने गाझामध्ये “तेथील पॅलेस्टिनींना नष्ट करण्याच्या विशिष्ट उद्देशाने” नरसंहाराची कृत्ये केली आहेत. तसेच, इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू, राष्ट्राध्यक्ष आयझॅक हर्झोग आणि माजी संरक्षण मंत्री योआव गॅलंट यांनी “नरसंहार करण्यास प्रवृत्त केले” होते, असेही आयोगाने म्हटले होते.
गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये आयोगाचे निष्कर्ष जाहीर करताना पिल्ले म्हणाल्या होत्या, “नरसंहार प्रतिबंधक करारातील निकषांची पूर्तता करणाऱ्या कृतींद्वारे गाझामधील पॅलेस्टिनींना नष्ट करण्याचा उद्देश असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येते.”
नवी पिल्ले यांना नोबेल शांतता पुरस्कार मिळाल्याने इस्त्रायलने संताप व्यक्त केला आहे . अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी आतुर होते मात्र त्यांचा हिरमोड झाला .
