मुंबई – ‘गोंधळ’ या चित्रपटाला ऑस्करसाठी भारताची अधिकृत एन्ट्री म्हणून निवडल्यानंतर काही दिवसांतच, नागालँडमधील चित्रपट निर्माते थेजा रिओ यांचा ‘अंग’ हा चित्रपटही पुढील वर्षी होणाऱ्या ९९ व्या अकादमी पुरस्कारांमधील ‘सर्वोत्कृष्ट आंतरराष्ट्रीय फिचर फिल्म’ या श्रेणीसाठी पात्र ठरला आहे.
गेल्या आठवड्यात, ‘फिल्म फेडरेशन ऑफ इंडिया’ने संतोष दावखर यांच्या ‘गोंधळ’ या मराठी थरारपटाची (thriller) निवड ९९ व्या अकादमी पुरस्कारांसाठी भारताची अधिकृत एन्ट्री म्हणून केली. हे पुरस्कार सोहळे पुढील वर्षी १४ मार्च रोजी लॉस एंजेलिस, कॅलिफोर्निया येथे होणार आहेत. मात्र, त्यानंतर अवघ्या काही दिवसांतच, आणखी एका भारतीय चित्रपटानं — थेजा रिओ यांच्या ‘अंग’ या नागा चित्रपटाने — याच ऑस्कर शर्यतीत पात्रतेचे स्थान मिळवले आहे.
प्रत्येक देश ‘सर्वोत्कृष्ट आंतरराष्ट्रीय फीचर फिल्म’ या श्रेणीसाठी अकादमीकडे केवळ एकच चित्रपट पाठवतो. यावर्षी, ‘फिल्म फेडरेशन ऑफ इंडिया’च्या निवड समितीने ३० हून अधिक चित्रपटांचा केला आणि त्यानंतर ‘गोंधळ’ या मराठी चित्रपटाची निवड केली .
आता दोन भारतीय चित्रपट ९९ व्या अकादमी पुरस्कारांकडे डोळे लावून बसले आहेत. पारंपरिक विधीवर आधारित ‘गोंधळ’ हा मराठी थरारपट भारताची अधिकृत ‘आंतरराष्ट्रीय फिचर फिल्म’ एन्ट्री आहे, तर १९६३ मधील नागालँडच्या पार्श्वभूमीवर आधारित ‘अंग’ या चित्रपटाने ‘टोरंटो इंटरनॅशनल फिल्म फेस्टिव्हल’चा (TIFF) ‘प्लॅटफॉर्म प्राइज’ जिंकून ऑस्करसाठी पात्रता मिळवली आहे.
त्यांचा हा प्रवास भारताच्या ९५ व्या ऑस्कर सोहळ्यातील कामगिरीची आठवण करून देणारा आहे; त्यावेळी अनेक भारतीय प्रकल्पांनी विविध श्रेणींमध्ये नामांकने आणि ऐतिहासिक विजय मिळवले होते.
अवघ्या तीन दिवसांच्या कालावधीत, दोन भारतीय चित्रपट एकाच ऑस्कर शर्यतीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यावर पोहोचले आहेत. शुक्रवारी, १८ सप्टेंबर रोजी, ‘फिल्म फेडरेशन ऑफ इंडिया’ने ‘गोंधळ’ या मराठी थरारपटाची ‘आंतरराष्ट्रीय फिचर फिल्म’ श्रेणीसाठी भारताची अधिकृत एन्ट्री म्हणून घोषणा केली. त्यानंतर रविवारी, २० सप्टेंबर रोजी, थेजा रिओ यांच्या ‘अंग’ या चित्रपटाने टोरंटो आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात ‘प्लॅटफॉर्म प्राइज’ जिंकला आणि तो ऑस्कर शर्यतीतील एक दावेदार बनला (अर्थात, पात्र ठरणे आणि नामांकन मिळणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत). हे दोन्ही चित्रपट १४ मार्च २०२७ रोजी होणाऱ्या ९९ व्या अकादमी पुरस्कारांच्या शर्यतीत आहेत.
२०२७ च्या ऑस्करसाठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका असलेला ‘गोंधळ’ हा चित्रपट महाराष्ट्रातील ‘गोंधळ’ या पारंपरिक विधीवर आधारलेला रहस्यपर आहे दुसरीकडे, ‘अंग’ (Angh) हा चित्रपट १९६३ मधील नागालँडच्या पार्श्वभूमीवर बेतलेला आहे. दिग्दर्शक तेजा रिओ यांनी यात ‘अंग्बा’ या कोन्याक जमातीच्या वृद्ध गावप्रमुखाची कथा मांडली आहे. एका अमेरिकन मिशनरीच्या आगमनानंतर या गावप्रमुखाची जीवनशैली हळूहळू बदलू लागते. त्याची पत्नी ‘अंग्या’ हिच्या आजारपणामुळे ही परिस्थिती अधिकच बिकट होते. अंग्बा त्या मिशनरीची मदत स्वीकार्यास स्पष्ट नकार देतो; कारण त्याला जाणीव असते की, जर त्याने त्या मिशनरीची औषधे, अन्न किंवा इतर मदत स्वीकारली, तर ज्या संस्कृतीचे आणि श्रद्धेचे रक्षण करण्याचा तो प्रयत्न करत आहे, त्या संस्कृतीत बाहेरील धर्माचा आणि संस्कृतीचा शिरकाव होण्यास वाव मिळेल.एकापाठोपाठ एक घेतलेल्या निर्णयांमुळे तो अधिकाधिक अप्रिय होत जातो, अगदी स्वतःच्या मुलाच्या नजरेतही; आणि मुख्य प्रवाहाशी एकरूप होण्याच्या प्रक्रियेत आपली संस्कृती हळूहळू नाहीशी होत असताना अंग्बाला केवळ हतबल होऊन पाहत राहावे लागते.
या श्रेणीव्यतिरिक्त, बिगर-इंग्रजी भाषेतील असे चित्रपटही पात्र ठरतात ज्यांनी जगातील सहा महोत्सवांपैकी कोणत्याही एका महोत्सवात मागील वर्षभरात सर्वोच्च पुरस्कार जिंकला आहे यात बर्लिनमधील ‘गोल्डन बेअर’, बुसानचा ‘सर्वोत्कृष्ट चित्रपट पुरस्कार’, कान महोत्सवातील ‘पाल्म द’ओर’ , सनडान्सचा ‘वर्ल्ड सिनेमा ग्रँड ज्युरी प्राइज’, टोरंटोचा ‘प्लॅटफॉर्म प्राइज’ आणि व्हेनिसचा ‘गोल्डन लायन’ पुरस्कार. यांचा समावेश आहे . अंग चित्रपटाने टोरांटो महोत्सवात पुरस्कार मिळविल्याने तो ऑस्कर स्पर्धेसाठी पात्र ठरला .
