न्यूयॉर्क – ॲमेझॉनच्या घनदाट जंगलात चिको नावाच्या एका माणसाने आपल्या आयुष्याची ३८ वर्षे जगावेगळे सुखसुविधांपासून दूर व्यतीत केली आहेत .
तो या वर्षावनात राहत आहे; घराभोवतीची जमीन कसणे, पावसाचे पाणी साठवणे, अन्नासाठी शिकार करणे आणि फळांची तसेच ‘ब्राझील नट’ची झाडे लावणे यात त्याचा काळ जातो. ‘यस थिअरी’ या मोहिमेतील पथकाने त्याच्या या विलक्षण जीवनाचे चित्रण त्यांच्या यूट्यूब चॅनेलसाठी केले. ज्या माणसाविषयी केवळ ऐकले होते पण ज्याच्याबद्दल फारशी माहिती नव्हती, त्याला भेटण्यासाठी हे पथक ॲमेझॉनच्या दुर्गम भागात पोहोचले होते.
ॲमेझॉन नदीच्या प्रदेशातून अनेक दिवस प्रवास केल्यानंतर, जेव्हा हे पथक अखेरीस बोटीतून उतरून चिकोच्या जमिनीवर पाऊल ठेवले, तेव्हा त्यांच्या मनात काहीशी धाकधूक होती, असे त्यांनी स्वतः कबूल केले.
अशा जीवनशैलीची ही एक पहिली झलक होती, जिथे जगणे हे पूर्वतयारी, संयम आणि जमिनीशी असलेल्या सखोल आत्मीयतेवर अवलंबून असते.चिकोने ३८ वर्षांपूर्वी सुमारे १,५०० ‘ब्राझील नट’ची झाडे लावली होती. या झाडांना पूर्ण वाढ होण्यासाठी अनेक वर्षे लागतात, त्यामुळे हा निर्णय संयमाची एक विलक्षण परीक्षाच होता.आणि अखेरीस, त्या संयमाचे फळ मिळाले.जवळपास चार दशकांपूर्वी सुरू केलेल्या त्या लागवडीतून, या वर्षी पहिल्यांदाच चिकोला ‘ब्राझील नट्स’चे उत्पादन झाले आहे .
वर्षे ज्याचे फळ मिळणार नाही, अशा पिकासाठी चिकोने दशकानुदशके मेहनत घेतली होती. त्याच्या वागण्यात कसलीही घाईगडबड द नव्हती.
“अनेक लोकांना याची पर्वा नसते, ते नियोजन करत नाहीत आणि निसर्गाशी जुळवून घेत नाहीत,” असे चिकोने सांगितले; आपली जीवनशैली आणि आधुनिक जगाचा नैसर्गिक संसाधनांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन यांमधील फरक त्याने अशा प्रकारे स्पष्ट केला.
त्याच्यासाठी, जंगल म्हणजे केवळ त्यातून काहीतरी मिळवण्याचे साधन नाही.तर ते जोपासण्याचे आणि विकसित करण्याचे ठिकाण आहे.
वर्षावनातील (रेनफॉरेस्ट) जीवनाचे वास्तव सांगताना चिको म्हणाला, “शहरात तुम्हाला नोकरी मिळते, तुम्ही पैसे कमवता आणि मग तुम्हाला हव्या त्या गोष्टी विकत घेता. पण इथे पैशाला काहीच किंमत नाही.”
त्याऐवजी, अशा दुर्गम भागात राहणाऱ्या लोकांना स्वतःच्या गरजांची पूर्तता करण्यासाठी स्वतःच उत्पादन करावे लागते, असे त्याने स्पष्ट केले.
“इथे तुम्हाला ज्या गोष्टींची गरज आहे, त्या स्वतःच पिकवाव्या लागतात; अशा प्रकारेच लोक इथे जगतात,” तो म्हणाला.ही जीवनशैली त्याच्या घराच्या आसपास सर्वत्र दिसून येते.
केळी, आंबे, ब्राझील नट्स आणि इतर पिके हा त्यांच्यासाठी अन्नाचा नैसर्गिक स्रोत आहे. दुरून जे रानटी जंगल वाटते, ते अनेक ठिकाणी चिकोच्या अनेक दशकांच्या कष्टाचे फळ आहे.
चिकोची बाग किंवा लागवड हे केवळ अन्नाचे साधन नाही. त्याने आपले आयुष्य किती जाणीवपूर्वक घडवले आहे, याचा तो एक पुरावा आहे.
जेव्हा त्या टीमने त्याच्या जागेची पाहणी केली, तेव्हा त्यांच्या लक्षात आले की लागवड केलेल्या क्षेत्रातील जवळपास प्रत्येक झाडामागे काहीतरी उद्देश होता.”इथे असलेली प्रत्येक गोष्ट त्यानेच लावली आहे. येथील प्रत्येक झाड त्यानेच लावले आहे,” असे एका अभ्यागताने म्हटले.
चिकोने त्या परिसराविषयीचा त्यांचा समज दुरुस्त केला: “हे जंगल नाही.”जे दिसायला अगदी अस्पर्श किंवा नैसर्गिक जंगल वाटत होते, ती प्रत्यक्षात त्याची लागवड होती – ब्राझील नट आणि फळांच्या झाडांचा काळजीपूर्वक विकसित केलेला संग्रह.
अभ्यागतांसाठी, केवळ पीक हाती येण्यासारख्या साध्या गोष्टीसाठी ३८ वर्षे वाट पाहण्याची कल्पना करणेही कठीण होते.”इथे राहताना तुमच्याकडे फारसे पर्याय नसतात,” त्याने स्पष्ट केले. “तुम्ही शिकारीला जाता आणि जे काही मिळेल, त्यावरच समाधान मानावे लागते.”
वर्षावनात (रेनफॉरेस्टमध्ये) खाण्यासाठी कोणताही ‘मेनू’ नसतो.”हा निवडीचा प्रश्नच नाही,” चिको म्हणाला. “खाण्यासाठी तीच एकमेव गोष्ट उपलब्ध असते.”ॲमेझॉनचे जंगल सुंदरही असू शकते आणि जीवघेणेही.वर्षावनाबद्दलचे त्याचे ज्ञान हे तिथल्या धोक्यांच्या जाणीवेसह आलेले आहे.
जंगलातून चालताना सापांपासून सावध राहण्याचा इशारा मोहिमेतील सदस्यांना देण्यात आला होता. तसेच, त्या भागात आढळणारे जग्वार, केमन (एक प्रकारचा मगरीसारखा प्राणी), पिरान्हा मासे आणि इतर प्राण्यांबद्दलही त्यांना माहिती देण्यात आली.
अगदी चिकोने अनेक दशके जोपासलेली ‘ब्राझील नट’ची झाडेही धोकादायक ठरू शकत होती.
या झाडांची जड फळे खूप उंचावरून खाली पडतात आणि त्यामुळे जीवघेणी दुखापत होऊ शकते.
मात्र, चिकोसाठी हा त्या परिसराचाच एक भाग होता, जिथे वावरणे त्याने आत्मसात केले होते.
