न्यूयार्क – उच्च रक्तदाब कायमस्वरूपी बरा करणारी एक नवीन औषध अमेरिकेत उपलब्ध आहे . पुढील वर्षी ते इंग्लंडमध्ये मिळणार आहे .
बॅक्सड्रोस्टॅट नावाचे हे औषध, रक्तदाब वाढवणाऱ्या अल्डोस्टेरॉन नावाच्या संप्रेरकाची (हार्मोनची) निर्मिती थांबवण्यासाठी तयार करण्यात आले होते.
एका नवीन अभ्यासात असे आढळून आले आहे की, मूत्रपिंडाच्या वर असलेल्या अधिवृक्क ग्रंथींमध्ये (adrenal glands) असलेल्या आणि या संप्रेरकाचे अतिरिक्त उत्पादन करणाऱ्या पेशींना नष्ट करण्याचा एक आश्चर्यकारक परिणामही या औषधात आहे.
या पेशींचा मृत्यू हा रुग्णांच्या एका विशिष्ट गटासाठी खूप फायदेशीर आहे: उच्च रक्तदाब असलेल्या १० पैकी एका व्यक्तीमध्ये, त्यांच्या अधिवृक्क ग्रंथींमधील लहान, सौम्य गाठींमुळे (ट्युमर्समुळे) या संप्रेरकाची अतिरिक्त निर्मिती होते.
‘दीर्घकालीन उपचारांपासून ते पूर्ण बरे होण्यापर्यंत’
सध्या, या गाठींमुळे होणारा उच्च रक्तदाब, बाधित अधिवृक्क ग्रंथी शस्त्रक्रियेने काढून टाकून बरा केला जाऊ शकतो – तथापि, काहीवेळा लोकांना त्यांच्या शरीरात या गाठी आहेत हे माहीत नसते.
आता, एका लहान अभ्यासात असे सुचवण्यात आले आहे की, काही महिने बॅक्सड्रोस्टॅट घेतल्याने हार्मोन तयार करणाऱ्या ट्यूमरच्या पेशी नष्ट होतात – आणि हा परिणाम कायमस्वरूपी असू शकतो.
“हे खूप उत्साहवर्धक आहे,” असे क्वीन मेरी युनिव्हर्सिटी ऑफ लंडन येथील हृदयरोग तज्ञ प्राध्यापक मॉरिस ब्राउन म्हणाले, जे या अभ्यासात सहभागी होते – आणि त्यांनी १० वर्षांपूर्वी या औषधाच्या प्राण्यांवरील चाचण्यांच्या आधारे या फायद्याचा अंदाज वर्तवला होता. “माझी ही आशा होती की एक दिवस आपण दीर्घकालीन उपचारांपासून पूर्ण बरे होण्यापर्यंत पोहोचू.”
जवळजवळ एक तृतीयांश प्रौढांना उच्च रक्तदाब आहे – याचा अर्थ या संभाव्य इलाजाचा दहा लाखांहून अधिक लोकांना फायदा होऊ शकतो.
एक अनपेक्षित निष्कर्ष
शनिवारी ‘द न्यू इंग्लंड जर्नल ऑफ मेडिसिन’मध्ये प्रकाशित झालेला हा निष्कर्ष, बॅक्सड्रोस्टॅटला कायमस्वरूपी घेता येणारे रक्तदाबाचे प्रमाणित औषध म्हणून मान्यता मिळवण्यासाठी केलेल्या एका मोठ्या चाचणीच्या विश्लेषणातून समोर आला आहे.
ज्या लोकांचा रक्तदाब दोन किंवा अधिक इतर औषधे घेऊनही धोकादायक पातळीवर जास्त आहे, त्यांच्यासाठी या वर्षी अमेरिकेत या उपचाराला मान्यता देण्यात आली. पुढील वर्षी ब्रिटनमध्येही त्याच अटींनुसार हे उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे, आणि नॅशनल इन्स्टिट्यूट फॉर हेल्थ अँड केअर एक्सलन्स (नाइस) सध्या हे औषध एनएचएस (NHS) अंतर्गत दिले जाईल की नाही याचा निर्णय घेत आहे.
ज्या लोकांचा रक्तदाब अशा प्रकारे ‘हट्टी’ (नियंत्रणात न येणारा) असतो, त्यांच्या बाबतीत याचे कारण ॲड्रिनल ग्रंथींमधील गाठी असण्याची शक्यता अधिक असते.
‘बॅक्सड्रोस्टॅट’ (baxdrostat) च्या मंजुरीसाठी घेण्यात आलेली चाचणी तीन महिने चालणार होती. या कालावधीच्या शेवटी, ज्या १४ रुग्णांच्या प्रकृतीत मोठी सुधारणा दिसून आली होती—ज्यांच्या सिस्टोलिक रक्तदाबात सरासरी २५ मिलीमीटर ऑफ मर्क्युरी (mmHg) इतकी घट झाली होती—त्यांना हे औषध घेणे सुरू ठेवण्याची परवानगी देण्यात आली.
त्यांनी हे औषध सहा ते १२ महिन्यांपर्यंत घेतले आणि त्यानंतर ते बंद केले.
मोठ्या शस्त्रक्रियेला पर्याय ठरणारी दररोजची गोळी
विश्लेषणातून असे दिसून आले की, दोन वर्षांपर्यंतच्या पाठपुराव्यादरम्यान या लोकांचा रक्तदाब कमी पातळीवरच कायम राहिला. ब्राउन यांच्या माहितीनुसार, या गटातील एका व्यक्तीने तर तीन वर्षांपासून हे औषध घेणे बंद केले आहे.
