लखनौ – उत्तर प्रदेश विधान परिषद निवडणुकीच्या मतदार यादीत “राम ने यादव को मारा”, “राम ने शर्मा को मारा” यांसारखी विधाने नावांच्या जागी, तर मतदाराच्या वडिलांच्या नावाच्या जागी “बी.कॉम” (B.Com) असे उल्लेख आढळले आहेत. या त्रुटींनंतर निवडणूक आयोगाने (EC) स्पष्टीकरण दिले आहे.
शुक्रवारी होणाऱ्या ११ विधान परिषद (MLC) जागांच्या मतदानापूर्वी, अलाहाबाद-झाशी पदवीधर मतदारसंघाच्या मतदार यादीत या त्रुटी दिसून आल्या.
मतदार यादीतील त्रुटींची एक यादी विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर व्हायरल झाल्यानंतर निवडणूक आयोगाला यावर प्रतिक्रिया द्यावी लागली.
उत्तर प्रदेशचे मुख्य निवडणूक अधिकारी नवदीप रिनवा यांनी गुरुवारी या चुका मान्य केल्या. त्यांनी सांगितले की, ११ मतदारसंघांतील एकूण १४.८१ लाख नावांपैकी १५८ नोंदींमध्ये काही “असामान्य” तपशील आढळले आहेत.
त्यांनी स्पष्ट केले की, या चुका एकूण मतदारसंख्येच्या तुलनेत अत्यंत नगण्य आहेत. अनेक प्रकरणांमध्ये, मतदार याद्या ऑनलाइन तयार करण्यासाठी वापरण्यात आलेल्या सॉफ्टवेअरद्वारे नावांचे भाषांतर करताना या त्रुटी उद्भवल्या आहेत.
उत्तर प्रदेशमध्ये पहिल्यांदाच पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांसाठी मतदार यादी तयार करण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे डिजिटल पद्धतीने राबवण्यात आली. यापूर्वी ही प्रक्रिया जिल्हा स्तरावर हाताने (मॅन्युअली) केली जात असे.
निवडणूक कार्यालयाच्या आयटी टीमने सुमारे चार महिन्यांत विकसित केलेल्या या प्लॅटफॉर्ममध्ये मतदार नोंदणी, अर्जांवर प्रक्रिया, मंजुरी किंवा नामंजूरी, दुबार नोंदी तपासणे, अनुक्रमांक देणे आणि मतदार याद्या डाउनलोड करणे यांसारख्या सुविधांचा समावेश आहे.
रिनवा यांनी सांगितले की, हे सॉफ्टवेअर इंग्रजीत प्रविष्ट केलेली नावे हिंदी लिपीत रूपांतरित (transliterate) करण्यासाठी तयार करण्यात आले होते. मात्र, काही प्रकरणांत सॉफ्टवेअरने नावांचे लिप्यंतरण करण्याऐवजी शब्दांचे भाषांतर केले, ज्यामुळे चुकीच्या नोंदी तयार झाल्या.
उदाहरणार्थ, जर “रामहित यादव” (Ramhit Yadav) हे नाव चुकून “राम हिट यादव” (Ram hit Yadav) असे टाईप झाले असेल, तर सॉफ्टवेअरने त्याचे हिंदीत “राम ने यादव को मारा” असे भाषांतर केले असावे.त्यांनी सांगितले की, या चुका ‘एडिटिंग’ पर्यायाद्वारे दुरुस्त करता आल्या असत्या, परंतु काही त्रुटी अंतिम यादीत तशाच राहिल्या.तथापि, वडिलांच्या नावाच्या जागी “बी.कॉम” (B.Com) असे दिसणारी नोंद ही मानवी चूक किंवा निष्काळजीपणा असल्याचे रिनवा यांनी नमूद केले.
राजकीय पक्षांच्या तक्रारींनंतर आणि सोशल मीडियावर विविध त्रुटींच्या याद्या फिरू लागल्यानंतर, रिनवा यांनी या प्रकरणांच्या चौकशीचे आदेश दिले आहेत. झाशीचे विभागीय आयुक्त विमल कुमार दुबे यांच्याद्वारे करण्यात आलेल्या चौकशीत मतदार यादीतील त्रुटींची पुष्टी झाली आहे.रिनवा यांनी जिल्हा प्रशासनाला असे निर्देश दिले आहेत की, लिपिकीय किंवा छपाईविषयक त्रुटींमुळे कोणत्याही पात्र मतदाराला मतदानाच्या अधिकारापासून वंचित ठेवले जाऊ नये. पीठासीन अधिकाऱ्यांना आवश्यक कागदपत्रांची पडताळणी करून पात्र मतदारांना मतदान करू देण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. जर अशा कारणांमुळे कोणाला परत पाठवले गेले, तर त्यासाठी जिल्हा दंडाधिकारी जबाबदार धरले जातील.पाच पदवीधर आणि सहा शिक्षक मतदारसंघांसाठी शुक्रवारी सकाळी ८ ते दुपारी ४ या वेळेत मतदान होत आहे. ७२ जिल्ह्यांमधील २,६९७ मतदान केंद्रांवर १४.८१ लाखांहून अधिक मतदार आपला मतदानाचा हक्क बजावण्यास पात्र आहेत.
या निवडणुकीच्या रिंगणात एकूण १५२ उमेदवार आहेत.डिजिटलायझेशन प्रक्रियेबद्दल माहिती देताना मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, निवडणूक आयोगाच्या ५ सप्टेंबर २०१६ च्या निर्देशानुसार, पात्र अर्जदारांसाठी ऑनलाइन नोंदणीची सुविधा उपलब्ध करून देण्याचे नियोजित होते.१ ऑक्टोबर २०२५ रोजी सुरू करण्यात आलेल्या या पोर्टलद्वारे अर्जदारांना घरबसल्या नोंदणी अर्ज सादर करण्याची सुविधा मिळाली.
