नवी दिल्ली – पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखाली मंगळवारी पार पडलेल्या एका बैठकीत, ‘वंदे मातरम’ला ‘जन गण मन’ या राष्ट्रगीताच्या समान दर्जा देण्याच्या प्रस्तावाला मंजुरी देण्यात आली.
पश्चिम बंगाल आणि आसाममध्ये मिळवलेल्या दणदणीत विजयानंतर, नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ‘वंदे मातरम’ या राष्ट्रगीताला, ‘जन गण मन’ या राष्ट्रगानाइतकाच दर्जा देण्याच्या प्रस्तावाला मंजुरी दिली आहे.
पश्चिम बंगाल, तामिळनाडू, केरळ, आसाम आणि पुद्दुचेरी या चार राज्ये आणि एका केंद्रशासित प्रदेशातील निवडणुकांचे निकाल जाहीर झाल्यानंतर, मंगळवारी पार पडलेल्या मंत्रिमंडळाच्या पहिल्याच बैठकीत हा निर्णय घेण्यात आला. या बैठकीदरम्यान, पश्चिम बंगालमधील विजयाचे वर्णन ‘ऐतिहासिक’ असे करत, मंत्र्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे अभिनंदनही केले.
अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ‘वंदे मातरम’ला सध्या राष्ट्रगानाला (जन गण मन) लागू असलेल्या कायदेशीर संरचनेच्याच कक्षेत आणण्यासाठी, सरकारने ‘राष्ट्रीय सन्मानाचा अपमान प्रतिबंधक कायद्या’मध्ये (Prevention of Insults to National Honour Act) सुधारणा करण्यास मंजुरी दिली आहे. या सुधारणांची अंमलबजावणी झाल्यानंतर, ‘वंदे मातरम’चे गायन सुरू असताना केलेला कोणताही अवमान किंवा अडथळा निर्माण करण्याची कृती हा एक ‘दखलपात्र गुन्हा’ (cognizable offence) मानला जाईल.
सध्याच्या कायद्यानुसार, राष्ट्रध्वज, संविधान किंवा राष्ट्रगीताचा अपमान केल्याच्या प्रकरणांमध्ये शिक्षेची तरतूद आहे; या शिक्षेमध्ये कारावास, दंड किंवा दोन्हीचा समावेश असू शकतो. प्रस्तावित सुधारणेद्वारे या तरतुदींचा विस्तार ‘वंदे मातरम’पर्यंत केला जाईल; याचा अर्थ असा की, या संदर्भातील कोणत्याही उल्लंघनासाठी तत्सम कायदेशीर परिणामांना सामोरे जावे लागू शकते.विद्यमान नियमांनुसार, राष्ट्रगीत गायनात जाणीवपूर्वक अडथळा आणणाऱ्या किंवा त्यात व्यत्यय आणणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीला ३ वर्षांपर्यंतचा कारावास, दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात. वारंवार गुन्हा करणाऱ्या व्यक्तींना किमान एक वर्षाच्या कारावासाची शिक्षा होऊ शकते. ही सुधारणा अंमलात आल्यानंतर, या तरतुदी ‘राष्ट्रगीता’प्रमाणेच ‘राष्ट्रीय गीता’लाही (वंदे मातरम) लागू होतील, अशी अपेक्षा आहे.
