नवी दिल्ली – २१ जून रोजी होणाऱ्या ‘नीट’ (NEET) यूजी २०२६ च्या पुनर्परीक्षेच्या पार्श्वभूमीवर, सरकारने या महिन्याच्या २२ तारखेपर्यंत ‘टेलिग्राम’ या सोशल मीडिया ॲपच्या वापरावर आणि त्यावरील संदेशांच्या देवाणघेवाणीवर निर्बंध घातले आहेत.
भारतात ठराविक कालावधीसाठी टेलिग्रामचा वापर मर्यादित करण्याबाबत ‘इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने’ (MeitY) दिलेल्या सूचनांचे ‘नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी’ने (NTA) स्वागत केले आहे. एका निवेदनात NTA ने स्पष्ट केले की, हे निर्बंध नीट (UG) २०२६ च्या पुनर्परीक्षेच्या दिवसासाठी आणि त्यानंतरच्या कालावधीसाठी लागू असतील. तसेच, या महिन्याच्या ३० तारखेपर्यंत टेलिग्राम प्लॅटफॉर्मला आधीच पोस्ट केलेल्या संदेशांमध्ये बदल (एडिट) करण्याची सुविधा बंद करण्याचे निर्देशही देण्यात आले आहेत. एजन्सीच्या मते, या निर्णयामुळे अशा एका वैशिष्ट्यावर (feature) नियंत्रण मिळवता येईल ज्याचा गैरवापर करून राष्ट्रीय परीक्षांच्या प्रश्नपत्रिका फुटल्याचे खोटे दावे केले जात होते.
NTA ने सांगितले की, सार्वजनिक सुव्यवस्था राखण्यासाठी आणि पुनर्परीक्षेला बसणाऱ्या उमेदवारांची फसवणूक करण्यासाठी काही टोळ्यांकडून या प्लॅटफॉर्मचा जो संघटितपणे गैरवापर केला जात होता, त्याला आळा घालण्यासाठी हे दोन्ही उपाय योजण्यात आले आहेत. या वेळीच घेतलेल्या निर्णयाबद्दल NTA ने ‘इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालया’चे (MeitY) आभार मानले आहेत; तसेच हे उपाय विद्यार्थ्यांच्या हितासाठी परीक्षा सुरक्षित आणि निर्विघ्नपणे पार पाडण्यास मदत करतील, असेही नमूद केले आहे.
भारतात टेलिग्रामवर बंदी का घालण्यात आली, याबद्दल अनेक तर्क-वितर्क लढवले गेले आहेत. टेलिग्रामचे निर्माते पावेल डुरोव्ह यांच्यासह विविध व्यक्तींनी यावर वेगवेगळी मते मांडली आहेत. आता ‘नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी’चा (NTA) दावा आहे की, या ॲपवरील ‘नीट’ (NEET) परीक्षेच्या बनावट प्रश्नपत्रिकेच्या घोटाळ्यामुळे प्रामुख्याने ही बंदी घालण्यात आली आहे.NTA ने ‘X’ (पूर्वीचे ट्विटर) वर स्पष्ट केल्यानुसार, टेलिग्राममधील ‘एडिट’ (बदल करण्याची) सुविधा या घोटाळ्याला कारणीभूत ठरली. या ॲपमध्ये वापरकर्त्यांना ४८ तासांपर्यंत संदेशांमध्ये बदल करण्याची मुभा असते. यात केवळ मजकूर बदलणेच नव्हे, तर संदेशासोबत जोडलेली फाईल किंवा फाईल्स बदलण्याची सुविधाही मिळते. सर्वात महत्त्वाची बाब – आणि ज्यामुळे टेलिग्रामवर बंदीची कारवाई ओढवली – ती म्हणजे सर्व चॅट्समध्ये ‘एडिटेड’ (बदल केलेला) असा उल्लेख तितक्या ठळकपणे किंवा स्पष्टपणे दिसत नाही, जितका तो दिसायला हवा
