टोकियो – जापानमध्ये वयाची शंभरी ओलांडले एक लाख लोक आहेत तर ९५ पेक्षा जास्त वय असलेले आठ लाख लोक आहे .
जपानच्या आरोग्य, कामगार आणि कल्याण मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, या वर्षी १०० वर्षे पूर्ण केलेल्या (किंवा त्याहून अधिक वयाच्या) लोकांची संख्या विक्रमी १,०७,६७७ वर पोहोचली आहे. ही संख्या मागील वर्षाच्या तुलनेत ७,९१४ ने अधिक असून, सलग ५६ व्या वर्षी यात वाढ झाली आहे. या एकूण संख्येपैकी जवळपास ८८ टक्के महिला आहेत.
आरोग्य मंत्री केनिचिरो उएनो यांनी आनंद व्यक्त करताना सांगितले की, “अनेक लोक दीर्घ, निरोगी आणि सक्रिय आयुष्य जगत आहेत, ही खूप आनंदाची बाब आहे.” त्यांनी यासाठी वैद्यकीय तंत्रज्ञानातील प्रगती तसेच निरोगी जीवनशैली आणि आहार यांना श्रेय दिले.परंतु या आनंदाच्या पार्श्वभूमीवर एक गंभीर असंतुलन दडलेले आहे. जपानमधील वृद्ध लोकसंख्या वाढत असतानाच जन्मदर मात्र नीचांकी पातळीवर आहे. परिणामी, पेन्शन, आरोग्यसेवा आणि सामाजिक काळजीचा वाढता खर्च पेलण्यासाठी उपलब्ध असलेल्या कार्यक्षम मनुष्यबळाची (workforce) संख्या कमी होत चालली आहे.
याविषयीची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.जपानमध्ये वृद्धत्वाकडे वाटचाल किती वेगाने होत आहे?जपानमधील लोकसंख्या जगातील सर्वात वृद्ध लोकसंख्येपैकी एक आहे; सध्या तेथील दर १० रहिवाशांपैकी जवळपास ३ जण ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे आहेत. २०७० पर्यंत हे प्रमाण ४० टक्क्यांच्या जवळ जाण्याचा अंदाज आहे.शिवाय, सरकारी आकडेवारीनुसार, गेल्या वर्षी जपानमध्ये ९५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या लोकांची संख्या ८,००,००० हून अधिक होती, तर जन्माला आलेल्या बाळांची संख्या केवळ ७,००,००० होती.त्यामुळे देशाची एकूण लोकसंख्याही वेगाने घटत आहे.
जनगणनेच्या प्राथमिक आकडेवारीनुसार, जपानमधील ४७ पैकी ४५ प्रांतांमध्ये (prefectures) लोकसंख्या पाच वर्षांपूर्वीच्या तुलनेत कमी झाली आहे; केवळ टोकियो आणि ओकिनावामध्येच वाढ नोंदवली गेली आहे.२००८ मध्ये जपानची लोकसंख्या सर्वाधिक म्हणजे सुमारे १२.८ कोटी (१२८ दशलक्ष) होती. ‘नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ पॉप्युलेशन अँड सोशल सिक्युरिटी रिसर्च’च्या अंदाजानुसार, २०७० पर्यंत ही संख्या ८.७ कोटींपर्यंत (८७ दशलक्ष) खाली येईल – म्हणजेच यात सुमारे ३० टक्क्यांची घट होईल.
जपानमध्ये १०० वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे लोक इतक्या मोठ्या संख्येने का आहेत?या दीर्घायुष्यामागे कोणतेही एकच कारण नाही, परंतु संशोधकांनी आहार, शारीरिक हालचाल आणि आरोग्यसेवा यांचा एकत्रित परिणाम याला कारणीभूत असल्याचे नमूद केले आहे. पारंपारिक जपानी आहारामध्ये मासे, भाज्या आणि भात यांचे प्रमाण अधिक असते, तर संपृक्त मेदाचे (सॅच्युरेटेड फॅट) प्रमाण तुलनेने कमी असते. अनेक पाश्चात्य देशांच्या तुलनेत येथील लठ्ठपणाचे प्रमाणही लक्षणीयरीत्या कमी आहे.
दैनंदिन जीवनशैलीचाही यात वाटा असू शकतो; कारण वृद्ध व्यक्तींसह अनेक लोक चालणे, सायकल चालवणे आणि सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर करणे यांसारख्या गोष्टी करतात, तसेच तिथे सामूहिक व्यायामाचाही मोठ्या प्रमाणावर सराव केला जातो.जपानची सर्वसमावेशक आरोग्य विमा प्रणाली उपचार आणि औषधांची उपलब्धता मोठ्या प्रमाणावर सुनिश्चित करते; आणि अमेरिकेसारख्या इतर देशांच्या तुलनेत यासाठी येणारा खर्चही तुलनेने कमी असतो
