नवी दिल्ली – भारतातील साखरेच्या वाढत्या किमती विचारात घेऊन शासनाने साखर परदेशातून आयात करण्याचा निर्णय घेतला असला तरी साखरेची किंमत एका किलोला ६० रुपयांच्या वर गेली आहे .
देशांतर्गत बाजारात साखरेचे भाव वाढण्याचे सत्र सुरूच आहे. सरकारने १० लाख टन कच्च्या साखरेच्या (raw sugar) शुल्कमुक्त आयातीची घोषणा केल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी देशभरात साखरेचे भाव प्रति किलो ६० रुपयांच्या वर गेले आहेत.
विजापूर (कर्नाटक) येथे कारखान्यातील साखरेचे भाव (एक्स-मिल दर) प्रति किलो ६३-६४ रुपये, बेळगाव (कर्नाटक) येथे ६३-६३.६० रुपये आणि कोल्हापूरमध्ये ६२.६०-६४ रुपये प्रति किलो या दरम्यान आहेत.
मोठ्या प्रमाणावर साखर वापरणारे ग्राहक आणि व्यापारी यांच्यावर साठवणुकीची मर्यादा घालण्यासारखे अनेक धोरणात्मक निर्णय घेतल्यानंतर, सरकारने गुरुवारी साखर आयातीस परवानगी दिली. देशातील घटलेला साखरेचा साठा सुधारण्यासाठी आणि घरगुती ग्राहकांच्या हितासाठी भाव वाजवी राहतील याची खात्री करण्यासाठी हे उपाय योजले गेले आहेत.
साखर शुल्कमुक्त आयातीच्या निर्णयावर भाष्य करताना, ‘इस्मा’चे (ISMA) महासंचालक दीपक बल्लानी म्हणाले की, सरकारने घेतलेल्या या निर्णयामुळे बाजाराला स्पष्ट संदेश मिळतो की, साठेबाजीमुळे किंवा अवाजवी कारणांमुळे होणारी भाववाढ खपवून घेतली जाणार नाही.
ते म्हणाले, “आम्ही ग्राहकांना आश्वस्त करू इच्छितो की देशात साखरेची कोणतीही कमतरता नाही; नवीन हंगामातील साखर येईपर्यंत देशांतर्गत मागणी पूर्ण करण्यासाठी कारखान्यांकडे पुरेसा साठा उपलब्ध आहे. तसेच, उसाचा गाळप हंगाम १०-१५ दिवस लवकर सुरू होण्याची शक्यता असल्याने, बाजारात नवीन साखर नेहमीपेक्षा लवकर उपलब्ध होईल.”
बल्लानी यांनी पुढे सांगितले की, अलीकडील भाववाढीला बाजारातील वास्तविक स्थितीचा (fundamentals) आधार नाही; तर सणासुदीच्या काळापूर्वी होणारी साठेबाजी आणि घाईघाईने केलेली खरेदी (panic buying) यामुळे हे भाव वाढले आहेत. आयातीची परवानगी हा एक खबरदारीचा उपाय आहे, ज्यामुळे सणासुदीच्या काळात दिलासा मिळेल; ही काही पुरवठ्यातील तुटवड्याला दिलेली प्रतिक्रिया नाही.
ते म्हणाले, “कच्च्या साखरेची जलद गतीने आयात व प्रक्रिया करणे आणि गाळप हंगाम लवकर सुरू करणे यांबाबत उद्योग क्षेत्र सरकारला पूर्ण सहकार्य करेल. आम्हाला खात्री आहे की या उपाययोजनांमुळे साखरेचे भाव लवकरच कमी होतील आणि स्थिर होतील.”
भारताच्या आयात निर्णयाचा विचार करता आंतरराष्ट्रीय बाजारातही साखरेचे भाव वाढले आहेत. गुरुवारी, लंडन ICE (Intercontinental Exchange) वरील ऑक्टोबर महिन्यातील ‘व्हाईट शुगर’चे (पांढरी साखर) भाव १०.०० अंकांनी वधारून ५५२.२० वर बंद झाले.आयात करणे परवडण्याजोगे आहे का (import parity), हा एक महत्त्वाचा प्रश्न आहे. महाराष्ट्रासाठी एफओबी दर ५१,००० रुपये प्रति मेट्रिक टन आणि उत्तर प्रदेशसाठी ५२,००० रुपये प्रति मेट्रिक टन आहे.
एमईआयआर कमोडिटीजचे संस्थापक आणि व्यवस्थापकीय संचालक राहिल शेख म्हणाले की, सध्या कच्च्या साखरेसाठी आयातीची समानता आहे, परंतु अधिसूचनेनुसार कालमर्यादा खूपच कमी आहे.सरकारने कच्च्या साखरेच्या आयातीला परवानगी दिली आहे, ज्यावर प्रक्रिया करून पांढरी साखर बनवण्यासाठी काही वेळ लागेल.शेख म्हणाले की, जेव्हा पुरवठ्याच्या मार्गावर साखरेचा पुरेसा साठा उपलब्ध होईल, तेव्हाच देशात साखरेची उपलब्धता सुधारेल. त्यामुळे पुरवठ्याच्या मार्गावर पुरेसा साठा सुनिश्चित करण्यासाठी आणि वाढलेल्या किमती त्वरित नियंत्रणात आणण्यासाठी पांढऱ्या साखरेच्या आयातीला परवानगी द्यायला हवी होती.
