मुंबई – स्मार्ट वीज मीटरविरोधातील देशव्यापी आंदोलनाचे लोण आता कल्याण-डोंबिवली भागातही पोहोचले आहे. घरगुती वीज वापरात कोणताही मोठा बदल झालेला नसतानाही मासिक बिलांमध्ये तीन ते पाच पटींनी वाढ झाल्याचा आरोप अनेक ग्राहकांनी केला आहे.
स्थानिक रहिवासी नवीन बसवलेल्या मीटरचे स्वतंत्र तांत्रिक लेखापरीक्षण (ऑडिट) करण्याची मागणी करत आहेत; मात्र, महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कंपनी लिमिटेड (महावितरण/MSEDCL) चे म्हणणे आहे की, उन्हाळ्यातील वाढलेला वीज वापर आणि स्मार्ट मीटरद्वारे होणारी अधिक अचूक नोंदणी यामुळे ही बिले वाढली आहेत.
डोंबिवलीतील ‘रुनवाल गार्डन्स’मधील रहिवाशांचा दावा आहे की, त्यांची मासिक बिले सरासरी २,०००-२,५०० रुपयांवरून थेट ८,०००-१०,००० रुपयांपर्यंत पोहोचली आहेत. अहमद सलमान इम्तियाज यांचे बिल फेब्रुवारीमध्ये ३,००० रुपये होते, ते एप्रिलमध्ये १४,००० रुपयांवर गेले. “आम्ही एप्रिलमध्ये एसी (AC) बसवला होता, त्यामुळे बिल जास्त येईल अशी अपेक्षा होती, पण ही वाढ खूपच मोठी होती,” असे ते म्हणाले. त्यानंतर कुटुंबाने एसीचा वापर जाणीवपूर्वक कमी केला, “तरीही जूनचे माझे बिल १७,००० रुपये आले,” असे इम्तियाज यांनी सांगितले.
राजेश वारेकर यांनी सांगितले की, घर भाड्याने दिल्यानंतर त्यांचे मासिक बिल, जे सहसा ८०० रुपयांच्या आसपास असायचे, ते अचानक ९,९१० रुपयांवर गेले. “पण माझा भाडेकरू ठामपणे सांगतोय की त्याच्या वापरामुळे इतके बिल येणे शक्य नाही,” असे ते म्हणाले. उन्हाळ्यात पूर्वी साधारण २,००० रुपये बिल भरणारे संजीव त्रिपाठी म्हणाले, “जूनमध्ये माझे बिल ९,८६० रुपये आले. महावितरणने जुने मीटर पुन्हा बसवावेत.”
२०२४ मध्ये ‘बेस्ट’ने (BEST) दक्षिण मुंबईत स्मार्ट मीटर बसवण्यास सुरुवात केल्यापासूनच मुंबईत याला विरोध सुरू झाला आहे. अलीकडील विधिमंडळ अधिवेशनात, पुण्यातील ११,००० हून अधिक तक्रारींबाबत विचारलेल्या प्रश्नांना उत्तर देताना ऊर्जामंत्री मेघना साकोरे-बोरडीकर यांनी सांगितले की, वाढीव बिलांसाठी स्मार्ट मीटरला जबाबदार धरणे चुकीचे आहे.
या मीटर बसवण्याच्या प्रक्रियेला होणारा विरोध तीव्र होत असून, काही भागांत मीटर बसवणाऱ्या पथकांवर हल्ले झाल्याच्या घटनाही घडल्या आहेत. ग्राहकांच्या समस्यांचे निवारण होईपर्यंत ही प्रक्रिया स्थगित करावी, या मागणीसाठी कल्याण-डोंबिवलीतील सत्ताधारी शिवसेनेसह विविध राजकीय पक्षांनी आंदोलने केली आहेत.
गेल्या आठवड्यात वसई येथील महावितरणच्या कार्यालयात एका ग्राहकाने स्वतःला पेटवून घेण्याचा प्रयत्न केल्याने हा मुद्दा अधिकच गंभीर वळणावर पोहोचला. कर्मचाऱ्यांनी वेळीच हस्तक्षेप केला. संबंधित ग्राहकाने ‘टीओआय’ला (TOI) सांगितले की, स्मार्ट मीटर बसवल्यानंतर घरगुती वीज वापरात कोणताही बदल झालेला नसतानाही त्यांना सुमारे १४,००० रुपयांचे बिल आले.
मात्र, विजेच्या वापरातील ही वाढ अत्यंत उष्ण उन्हाळ्याशी संबंधित आहे आणि त्यामुळे एअर-कंडिशनर्स, कुलर्स व रेफ्रिजरेटर्सचा वापर वाढला, या भूमिकेवर MSEDCL ठाम आहे. अनेक जुन्या इलेक्ट्रो-मेकॅनिकल मीटर्सचा वेग काळानुसार मंदावला होता आणि त्यामुळे ते प्रत्यक्ष वापरापेक्षा कमी वीज-वापर नोंदवत होते, असेही अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
“स्मार्ट मीटर्स वीज-वापराची अधिक अचूक नोंद करतात; यामध्ये कमी प्रमाणात होणाऱ्या वीज-वापराचाही समावेश असतो, जो जुन्या मीटर्सद्वारे अनेकदा नोंदवला जात नसे. आम्ही तपासलेल्या अनेक तक्रारींमध्ये असे आढळून आले की, ग्राहकांच्या परिसरातील सदोष अंतर्गत वायरिंग आणि वीज गळती (लीकेज) यामुळे वीज-वापर वाढला होता,” असे MSEDCL च्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले.
