सेऊल – दक्षिण कोरियाने केस्टार हा कृत्रिम सूर्य तयार करून तो नायमानात १०० सेकंद सुरू ठेवण्यात यश मिळविले आहे यापुढे हा कृत्रिम सूर्य अधिक तापमानासह अधिक काळ सुरू ठेवण्याचा शास्त्रज्ञांचा संकल्प आहे .
दक्षिण कोरियाचा “कृत्रिम सूर्य” पुन्हा एकदा स्वच्छ-ऊर्जेच्या केंद्रस्थानी आला आहे, परंतु सर्वात महत्त्वाचा तपशील असा आहे ज्याचा चुकीचा अर्थ लावला जाण्याची शक्यता सर्वाधिक आहे. केस्टार (KSTAR), म्हणजेच कोरिया सुपरकंडक्टिंग टोकामाक ॲडव्हान्स्ड रिसर्च डिव्हाइसने, टंगस्टनच्या मोठ्या अपग्रेडनंतर १० कोटी°C (२० कोटी°F पेक्षा जास्त) तापमानावर ४८ सेकंदांसाठी प्लाझ्मा टिकवून ठेवला आणि १०२ सेकंदांसाठी हाय-कॉन्फाइनमेंट मोडदेखील चालू ठेवला. केस्टारसाठी, १० कोटी°C पेक्षा जास्त आयन तापमानासह ३०० सेकंदांपर्यंत प्लाझ्मा चालवणे हे पुढचे मोठे उद्दिष्ट आहे. संस्थेच्या मते, हे ध्येय उत्तम हीटिंग, करंट-ड्राइव्ह सिस्टीम आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेसह रिअल-टाइम नियंत्रण तंत्रज्ञानावर अवलंबून आहे.
केस्टार (KSTAR) हा दक्षिण कोरियातील डेजॉन येथील कोरिया इन्स्टिट्यूट ऑफ फ्युजन एनर्जीद्वारे चालवला जाणारा एक सुपरकंडक्टिंग टोकामाक आहे. डिसेंबर २०२३ ते फेब्रुवारी २०२४ या कालावधीत चाललेल्या त्यांच्या नवीनतम अहवालानुसार मोहिमेत, या संघाने आपला १० कोटी डिग्री प्लाझ्माचा विक्रम ३० सेकंदांवरून ४८ सेकंदांपर्यंत वाढवला.१०२ सेकंदांचा हा टप्पा वेगळा, पण तरीही महत्त्वाचा होता. तो एच-मोड (H-mode) शी संबंधित होता, जी एक उच्च-प्रतिबंधक ऑपरेटिंग अवस्था आहे. फ्युजन संशोधक तिचा वापर करतात कारण ती उच्च-तापमान आणि उच्च-घनतेच्या प्लाझ्माला अधिक काळ स्थिर ठेवण्यास मदत करते.
१० कोटी डिग्री तापमान का महत्त्वाचे आहे?फ्युजन ही ती अभिक्रिया आहे जी सूर्याला ऊर्जा देते, परंतु पृथ्वीवर तिची पुनरावृत्ती करणे हे अधिक उष्ण भट्टी बांधण्याइतके सोपे नाही. आपल्याकडे सूर्यासारखे प्रचंड गुरुत्वाकर्षण नसल्यामुळे, हलक्या अणूंच्या केंद्रकांना एकत्र येण्यासाठी पुरेसे जवळ ढकलण्याकरिता फ्युजन उपकरणांना अत्यंत उच्च तापमान आणि चुंबकीय प्रतिबंधाची आवश्यकता असते.तो प्लाझ्मा रिॲक्टरच्या भिंतींना स्पर्श करू शकत नाही. कोणताही पदार्थ १०० दशलक्ष°C तापमान सहजपणे सहन करू शकत नाही, त्यामुळे खरे यश केवळ प्लाझ्मा गरम करण्यात नाही. तर त्याला नियंत्रित, निलंबित आणि क्षणभरापेक्षा जास्त काळ उपयुक्त ठेवण्यात आहे.
